RỐI LOẠN GIẤC NGỦ

Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (Obstructive Sleep Apnea – OSA) và béo phì là hai bệnh mạn tính đồng mắc rất thường gặp, có mối quan hệ hai chiều và cùng làm gia tăng nguy cơ tim mạch–chuyển hoá. Béo phì là yếu tố nguy cơ có thể thay đổi mạnh nhất của OSA; ngược lại, OSA gây thiếu oxy gián đoạn và rối loạn cấu trúc giấc ngủ, dẫn đến hoạt hoá giao cảm, viêm hệ thống và rối loạn hormone điều hoà ăn uống, khiến người bệnh tăng thèm ăn, khó giảm cân và dễ tiến triển hội chứng chuyển hoá. Can thiệp giảm cân giúp cải thiện rõ mức độ OSA, trong khi liệu pháp áp lực dương (PAP/CPAP) vẫn là trụ cột để giảm nhanh AHI, cải thiện triệu chứng và giảm gánh nặng thiếu oxy về đêm. Do đó, chăm sóc tối ưu cần mô hình tích hợp “giấc ngủ – chuyển hoá – tim mạch”, trong đó sàng lọc OSA là bắt buộc của quản lý béo phì.

Mất ngủ và lo âu – trầm cảm liên quan với nhau theo mối quan hệ hai chiều. Mất ngủ kéo dài làm tăng nguy cơ khởi phát rối loạn khí sắc/lo âu; trong khi lo âu, trầm cảm và stress duy trì tình trạng kích hoạt quá mức khiến mất ngủ mạn tính hóa. Cách tiếp cận đúng cần đánh giá – điều trị song song cả giấc ngủ và sức khỏe tâm thần, với CBT-I là nền tảng.

Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn ở trẻ em (OSA) là một rối loạn hô hấp liên quan đến giấc ngủ, đặc trưng bởi tình trạng tắc nghẽn một phần hoặc hoàn toàn đường thở trên trong lúc ngủ, dẫn đến rối loạn thông khí, giảm oxy máu từng lúc và phân mảnh giấc ngủ. Không giống người lớn, trẻ em mắc OSA thường biểu hiện bằng các rối loạn hành vi thay vì buồn ngủ ban ngày rõ rệt. OSA ở trẻ em ngày càng được công nhận là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng do ảnh hưởng của nó đến tăng trưởng, tim mạch, nhận thức và chất lượng sống [1].

Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (Obstructive Sleep Apnea – OSA) là một rối loạn hô hấp mạn tính phổ biến xảy ra trong khi ngủ ở người trưởng thành, đặc trưng bởi các đợt xẹp một phần hoặc hoàn toàn đường thở trên lặp đi lặp lại trong lúc ngủ. Những đợt này dẫn đến giảm oxy máu từng lúc, làm giấc ngủ bị phân mảnh vì các lần thức giấc ngắn, đồng thời kích hoạt hệ thần kinh giao cảm. Nếu kéo dài, OSA có thể liên quan đến nhiều hậu quả tim mạch, chuyển hóa và thần kinh.

Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) là một rối loạn hô hấp liên quan đến giấc ngủ phổ biến, đặc trưng bởi sự xẹp lặp đi lặp lại của đường thở trên trong khi ngủ, dẫn đến tình trạng thiếu oxy gián đoạn, tăng CO₂, phân mảnh giấc ngủ và dao động áp suất trong lồng ngực. Những rối loạn sinh lý này có liên quan đến cơ chế bệnh sinh của nhiều hậu quả bất lợi về tim mạch, chuyển hóa và nhận thức. Tình trạng này ảnh hưởng đến cả hai giới và mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất ở nam giới trung niên hoặc lớn tuổi và những người bị béo phì. Theo Hội Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM) và Phân loại Quốc tế các Rối loạn Giấc ngủ phiên bản 3 (ICSD-3), chẩn đoán chính xác và điều trị cá thể hóa là thiết yếu để giảm thiểu bệnh suất liên quan đến OSA [1].

Các rối loạn hô hấp liên quan giấc ngủ là một nhóm bệnh lý dị hợp đặc trưng bởi các kiểu thở bất thường hoặc thông khí không đầy đủ trong khi ngủ.