Rối Loạn Mất Ngủ Ngắn Hạn

Trên lâm sàng, nhiều người mô tả một trạng thái rất đặc trưng: ban ngày thì mệt rã rời và buồn ngủ, nhưng khi nằm xuống lại tỉnh táo bất thường, tim đập nhanh, lo lắng dâng lên và rất khó vào giấc. Hiện tượng này thường được gọi là “wired but tired”.

Nhiều người trải qua những giai đoạn khó vào giấc, dễ thức giữa đêm, hoặc thức dậy quá sớm rồi không ngủ lại được. Trong các giai đoạn này, người bệnh vẫn có đủ thời gian và cơ hội để ngủ, nhưng giấc ngủ lại đến chậm, bị gián đoạn hoặc chất lượng kém. Khi tình trạng này kéo dài dưới 3 tháng, bác sĩ thường xếp vào nhóm mất ngủ ngắn hạn.
Mất ngủ ngắn hạn thường liên quan đến căng thẳng hoặc một thay đổi gần đây trong cuộc sống. Phần lớn trường hợp sẽ cải thiện khi yếu tố khởi phát được giải quyết. Tuy nhiên, một số thói quen “chữa cháy” có thể làm mất ngủ kéo dài và tăng nguy cơ chuyển thành mất ngủ mạn tính.

Mất ngủ (Insomnia) và ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn (Obstructive Sleep Apnea – OSA) là hai rối loạn giấc ngủ phổ biến, thường tồn tại song song ở một tỷ lệ lớn người bệnh. Khi cả hai cùng xuất hiện, tình trạng này được gọi là COMISA (Comorbid Insomnia and Sleep Apnea). COMISA không chỉ làm trầm trọng các rối loạn giấc ngủ mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, rối loạn tâm thần, suy giảm chức năng ban ngày và làm giảm hiệu quả điều trị nếu không được chẩn đoán và can thiệp đúng cách.

Mất ngủ là một trong những rối loạn giấc ngủ phổ biến nhất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe thể chất và tâm thần. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp mất ngủ đều giống nhau. Một trong những phân loại quan trọng giúp định hướng chẩn đoán và điều trị là sự phân biệt giữa mất ngủ cấp tính (acute insomnia) và mất ngủ mãn tính (chronic insomnia). Bài viết này trình bày chi tiết sự khác biệt giữa hai thể bệnh này dựa trên tiêu chuẩn quốc tế, cơ chế bệnh sinh, biểu hiện lâm sàng và các chiến lược điều trị phù hợp.

Rối loạn giấc ngủ là một nhóm bệnh lý đa dạng và thường gặp. Các rối loạn này ảnh hưởng sâu rộng đến sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Để hỗ trợ chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả, Hội Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM) đã xây dựng hệ thống Phân loại Quốc tế về Rối loạn Giấc ngủ phiên bản thứ ba (ICSD-3), hiện được sử dụng rộng rãi như một chuẩn phân loại trong y học giấc ngủ. Bài viết này trình bày các nhóm rối loạn giấc ngủ chính theo ICSD-3, đồng thời cung cấp kiến thức nền tảng giúp người bệnh hiểu rõ hơn về tình trạng của mình. [1],[2]

Thang đo độ buồn ngủ Epworth (ESS) là một bảng câu hỏi đơn giản, tự thực hiện được thiết kế để đo lường mức độ buồn ngủ ban ngày của một người. Được phát triển bởi Tiến sĩ Murray Johns vào năm 1990, ESS được sử dụng rộng rãi trong các bối cảnh lâm sàng và nghiên cứu để sàng lọc các rối loạn giấc ngủ, đặc biệt là những rối loạn gây buồn ngủ quá mức vào ban ngày (EDS) như ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA), chứng ngủ rũ và chứng buồn ngủ vô căn. Bài viết này khám phá sự phát triển, chức năng, ứng dụng và nghiên cứu xung quanh ESS, làm nổi bật tầm quan trọng của nó trong lĩnh vực y học giấc ngủ.