Rối Loạn Mất Ngủ Mạn Tính

Trên lâm sàng, nhiều người mô tả một trạng thái rất đặc trưng: ban ngày thì mệt rã rời và buồn ngủ, nhưng khi nằm xuống lại tỉnh táo bất thường, tim đập nhanh, lo lắng dâng lên và rất khó vào giấc. Hiện tượng này thường được gọi là “wired but tired”.

Mất ngủ (Insomnia) và ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn (Obstructive Sleep Apnea – OSA) là hai rối loạn giấc ngủ phổ biến, thường tồn tại song song ở một tỷ lệ lớn người bệnh. Khi cả hai cùng xuất hiện, tình trạng này được gọi là COMISA (Comorbid Insomnia and Sleep Apnea). COMISA không chỉ làm trầm trọng các rối loạn giấc ngủ mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, rối loạn tâm thần, suy giảm chức năng ban ngày và làm giảm hiệu quả điều trị nếu không được chẩn đoán và can thiệp đúng cách.

Mất ngủ là một trong những rối loạn giấc ngủ phổ biến nhất, xảy ra khi bạn khó đi vào giấc ngủ, thức giấc nhiều lần giữa đêm, hoặc tỉnh dậy quá sớm và không thể ngủ lại. Mặc dù một số trường hợp mất ngủ chỉ thoáng qua – ví dụ như sau một giai đoạn căng thẳng hay thay đổi nơi sống – nhưng nếu tình trạng kéo dài và ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, đó có thể là mất ngủ mạn tính.

Chẩn đoán đúng mất ngủ mạn tính là bước đầu then chốt trong quá trình điều trị có hiệu quả. Theo hướng dẫn từ Hiệp hội Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM), việc đánh giá cần bài bản, toàn diện và cá thể hóa theo nhiều bước. Bài viết này trình bày quy trình tiếp cận lâm sàng chính quy để chẩn đoán mất ngủ mạn, dựa trên tiêu chuẩn quốc tế ICSD-3 và DSM-5-TR.

Mất ngủ là một trong những rối loạn giấc ngủ phổ biến nhất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe thể chất và tâm thần. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp mất ngủ đều giống nhau. Một trong những phân loại quan trọng giúp định hướng chẩn đoán và điều trị là sự phân biệt giữa mất ngủ cấp tính (acute insomnia) và mất ngủ mãn tính (chronic insomnia). Bài viết này trình bày chi tiết sự khác biệt giữa hai thể bệnh này dựa trên tiêu chuẩn quốc tế, cơ chế bệnh sinh, biểu hiện lâm sàng và các chiến lược điều trị phù hợp.

Rối loạn giấc ngủ là một nhóm bệnh lý đa dạng và thường gặp. Các rối loạn này ảnh hưởng sâu rộng đến sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Để hỗ trợ chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả, Hội Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM) đã xây dựng hệ thống Phân loại Quốc tế về Rối loạn Giấc ngủ phiên bản thứ ba (ICSD-3), hiện được sử dụng rộng rãi như một chuẩn phân loại trong y học giấc ngủ. Bài viết này trình bày các nhóm rối loạn giấc ngủ chính theo ICSD-3, đồng thời cung cấp kiến thức nền tảng giúp người bệnh hiểu rõ hơn về tình trạng của mình. [1],[2]