RỐI LOẠN NGỦ - THỨC THEO NHỊP SINH HỌC

Rối loạn giấc ngủ do làm việc theo ca (Shift Work Disorder - SWD) là một bệnh lý ngày càng phổ biến, đặc trưng bởi tình trạng mất ngủ và/hoặc buồn ngủ quá mức liên quan đến lịch làm việc chồng lấn với thời gian ngủ sinh lý. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc mà còn là yếu tố nguy cơ độc lập đối với các bệnh lý chuyển hóa, tim mạch và ung thư.

Lệch múi giờ (jet lag/jet lag disorder) là tình trạng rối loạn nhịp sinh học thường gặp sau khi di chuyển nhanh qua nhiều múi giờ. Jet lag có thể làm giấc ngủ bị xáo trộn, gây buồn ngủ ban ngày và ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc. Nội dung dưới đây tập trung vào cơ chế, biểu hiện lâm sàng và các biện pháp giảm jet lag dựa trên điều chỉnh giấc ngủ – ánh sáng – thói quen sinh hoạt.

Việc thường xuyên thức dậy lúc 3 giờ sáng không nên xem nhẹ. Đây có thể là biểu hiện ban đầu của những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn như rối loạn lo âu, rối loạn nội tiết, hoặc rối loạn giấc ngủ như ngưng thở khi ngủ. Thay vì chỉ cố gắng chịu đựng hoặc tìm đến giải pháp ngắn hạn, bạn nên chủ động điều chỉnh lối sống, giảm căng thẳng và nếu cần thiết, tìm đến sự hỗ trợ chuyên môn từ bác sĩ chuyên khoa giấc ngủ để cải thiện chất lượng giấc ngủ và sức khỏe toàn diện.

Nhịp sinh học là "đồng hồ sinh học" nội tại của cơ thể, lặp lại theo chu kỳ khoảng 24 giờ. Nó điều khiển thời điểm tỉnh táo và buồn ngủ, dựa vào tín hiệu ánh sáng – bóng tối từ môi trường. Trung tâm kiểm soát nhịp sinh học nằm ở vùng não gọi là nhân trên chéo thị (SCN).

Rối loạn giấc ngủ là một nhóm bệnh lý đa dạng và thường gặp. Các rối loạn này ảnh hưởng sâu rộng đến sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Để hỗ trợ chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả, Hội Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM) đã xây dựng hệ thống Phân loại Quốc tế về Rối loạn Giấc ngủ phiên bản thứ ba (ICSD-3), hiện được sử dụng rộng rãi như một chuẩn phân loại trong y học giấc ngủ. Bài viết này trình bày các nhóm rối loạn giấc ngủ chính theo ICSD-3, đồng thời cung cấp kiến thức nền tảng giúp người bệnh hiểu rõ hơn về tình trạng của mình. [1],[2]

Chứng ngủ rũ là một rối loạn thần kinh mãn tính ảnh hưởng đến khả năng điều chỉnh chu kỳ ngủ-thức của não. Tình trạng này dẫn đến buồn ngủ quá mức vào ban ngày và các cơn ngủ không kiểm soát được xảy ra bất ngờ vào ban ngày. Chứng ngủ rũ có thể ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống hàng ngày, gây ra những thách thức trong các hoạt động cá nhân, học tập và công việc. Bài viết này cung cấp cái nhìn sâu sắc về chứng ngủ rũ , triệu chứng, nguyên nhân và quy trình chẩn đoán.